Ten krótki artykuł nie spowoduje oczywiście, że będziecie wiedzieli jak wykonać projekt. Ale pozwoli Wam uchwycić główne elementy projektowania i spowoduje, że rozmawiając z projektantem, będziecie wiedzieli o co pytać.

Pierwsze pytanie brzmi - Po co mi projekt? Czy ludzie setki czy tysiące lat temu (bo na nich w jakimś sensie się faktycznie opiera permakultura) robili jakieś projekty? Odpowiedź na to pytanie może Cię zdziwić.

PO PIERWSZE projekt ma spowodować zmianę Twojego myślenia o funkcjonowaniu tego, co zamierzasz zrealizować. Czy jest to samowystarczalność, czy zamieszkanie w tętniącej życiem Naturze, kluczowe jest zrozumienie i nabycie przekonania, że to nie Ty tu rządzisz. Jesteś gościem w Naturze. Dbaj o nią, a ona odwdzięczy Ci się stukrotnie

PO DRUGIE projekt ma uchronić Cię przed popełnieniem błędów o długoterminowych konsekwencjach i co za tym idzie, ma Cię uchronić przed wydaniem niepotrzebnie pieniędzy. A pewnych błędów, nie da się naprawić żadnymi pieniędzmi. Źle wybrane drzewo da o sobie znać może dopiero za kilkanaście lat. Nie da się zapłacić wtedy, żeby ten błąd poprawić

Przechodząc do rzeczy jest kilka kluczowych etapów w tworzeniu projektu.

1. Pierwszy etap jest mocno nieoczywisty

Bo dotyczy Ciebie. Musisz sobie odpowiedzieć na sporo pytań. TAKICH JAK: Kim Ty jesteś? Czego potrzebujesz? Co możesz wnieść do tego projektu? Jakie masz silne strony? Jakie słabe? Czy jesteś wytrwała/wytrwały? Ile masz siły? Jaka jest Twoja determinacja? Ile chcesz na to przeznaczyć czasu? Ile pieniędzy? Kto Ci może pomóc? Kto Ci będzie przeszkadzać? Jak chcesz łączyć realizację projektu z praca zawodową? Co na to mąż, żona, partner, partnerka? Jak ma to wyglądać za 10 lat? Jaki masz plan B? Jak silne jest Twoje przekonanie o zmianach klimatycznych?

2. Zbieranie danych

Istnieją dwa fundamentalne i niezmienne czynniki, które należy wziąć pod uwagę przy zakładaniu gospodarstwa. Pierwszy to warunki klimatyczne a drugi - warunki geograficzne. Nasłonecznienie, wiatry, opady rozłożone na przestrzeni całego roku i oczywiście średnie, maksymalne i minimalne temperatury to podstawowe czynniki w pierwszej grupie.

Do czego będą Ci te dane potrzebne?

- Do określenia jakie rośliny powinny być uprawiane

- Do zdefiniowania stref gospodarstwa i mikroklimatów

- Do umieszczenie pasów przeciw wiatrowych  i pułapek słonecznych

- Do określenie kątów padania promieni słonecznych w celu ich maksymalnego wykorzystania

- Do obliczenia ile wody spadnie na powierzchnię ziemii

3. Rozpoznaj i zdefiniuj zasoby wodne

Woda i deszcz będą determinowały to, w jaki sposób będzie się rozwijało Twoje gospodarstwo. Musisz określić ile wody będziesz potrzebować (uprawy i zwierzęta) a następnie obliczyć ile wody spada na ziemię i ile z tego zostanie wchłonięte a ile możesz przechować w zbiornikach. Generalnie dysponujesz trzema grupami zbioru/przechowywania wody 1)istniejące stawy ( o ile nie przeciekają), 2) strumienie, 3) cieki wodne

Potencjał zbioru wody - to obszar zbioru wody czy cały terenu którego spływa woda. Przy obliczeniach przyjmujesz konserwatywnie, że tylko 5-10% wody spłynie niżej, reszta zostanie wchłonięta

Rozpływ i recyrkulacja wody - tu potrzebna będzie mapka z naniesionymi kierunkami spływu wody, rowami, które będą ją łapać lub przekazywać dalej oraz rur, którymi będzie spływać woda lub którymi będzie pompowana z powrotem do użytku (do stawu, zbiornik lub bezpośrednio do gleby poprzez drenaż)

Pomyśl, gdzie można wypłaszczyć teren, zrobić rów lub zagłębienie (np pod drzewem) aby przetrzymać wodę

4. Zdefiniuj drogi i ścieżki

To chyba najczęściej pomijany element w planowaniu gospodarstwa! Jakie drogi będą dokąd prowadzić? Co będzie po nich jeździć? Jakie mają być szerokie? Czy i jak mają być utwardzone? Przewożenie owoców z sadu po rozmokłej drodze, w której robią się koleiny i niszczą zaprojektowany spływ wody to typowy obrazek…. I przy okazji - poza transportem, drogi służą do zbierania wody! 300m2 utwardzonej drogi przy 600mm opadów rocznych  to 180 tyś litrów wody!

Zaplanuj szerokość, rodzaj i przebieg dróg razem z wszystkimi pracami ziemnymi

5. Budynki i infrastruktura

Budynek główny czyli dom jest na ogół tak umieszczany aby zapewniał ładny widok. Nie ma nic złego w ładnym widoku ale każdy budynek może spełniać olbrzymią rolę w maksymalizacji przepływu energii. Zbieranie wody, osłona, mikroklimat, ciepła ściana, zimna ściana, cień, odbicie promieni słonecznych to niektóre z funkcji, które może pełnić budynek.

Kolejna kwestia to jeśli na działce są budynki, to czy je odnawiać czy budować nowe? Wszystkie oczywiście ‚zależy’ ale generalnie najpierw odnawiamy i przywracamy do życia, potem ewentualnie budujemy. Często, w przypadku starych budynków okazuje się, że ktoś wiele lat wcześniej pomyślał o ‚zbieraniu energii’. Wtedy naprawdę najlepiej jest budynek odrestaurować.

Najważniejsze - dopasuj położenie i rodzaj budynku do funkcji, które ma spełniać, a nie do tego czy jest z niego ładny widok

6. Płoty, przegrody, mostki, kładki, itp

To, wbrew pozorom wcale niełatwy temat… Mamy trzy rodzaje płotów. Zewnętrzne, stałe i wytrzymałe ogrodzenie, ogrodzenie wewnętrzne stałe i ogrodzenie przenośne. O ile z reguły warto się zdecydował na stałe wewnętrzne ogrodzenie bo chroni nas przed dzikami, sarnami czy  wilkami, to przy dużych obszarach istotny zaczyna być koszt takiego przedsięwzięcia. Z grubsza rzecz biorąc ogrodzenie jednego hektara to koszt rzędu 40tys zł. Może więc warto wpuścić sarny a ogrodzić tylko czymś mniej stałym sad i uprawy? Ale co z dzikami? WIęc wszystko znów ‚zależy’. Bardzo ważne natomiast będą przenośne ogrodzenia wewnętrzne. Służą nam to przesuwania zwierząt z miejsca na miejsce, szczególnie gdy regenerujemy z ich pomocą glebę. Należy pamiętać jak sprytne potrafią być kozy i jak omijają nawet wysokie ogrodzenia

7. Zwiększ żyzność gleby

To jest oczywiście temat na osobne opracowanie lub na kilka takich opracowań. Na początku jednak chodzi o to, aby od samego początku mieć na uwadze:

- z czego będziemy wytwarzać kompost?

- ile go potrzebujemy w skali roku?

- jeśli mam za mało materiału to skąd go będziemy brali?

- czy i jak wykorzystujemy do tego celu zwierzęta?

- jak wywozimy kompost na zagony?

- jak często to robimy i czy łączymy to z mulczowaniem?

- czy stosujemy zielony nawóz (np. Ozime zboża)

- jak badamy stan naszej gleby, skąd wiemy, że jest dobra?

- jak zwiększamy jakość gleby na zagonach, a jak poza nimi?

Najważniejsze - musisz wdrożyć system wytwarzania gleby od samego początku, biorąc pod uwagę Twoje potrzeby żywieniowe

7. Nasadź drzewa i krzewy

Kolejny temat, o którym można by napisać nie jedną a kilka książek…W tak krótkim opracowaniu można podać kilka zasad i to bardzo ogólnych. Transpiracja, wbudowywanie węgla, regulacja poziomów wód gruntowych, wzbogacanie gleby, zacienianie, mulczowanie to tylko kilka funkcji, które spełniają drzewa. Pełna lista jest poniżej. Co gorsze, z drzewami nie wolno popełnić błędu przy nasadzaniu bo o błędzie dowiemy się za kilka lub kilkanaście lat. Jak więc do tego tematu podejść?

- wprowadzać azot do gleby. Azot jest pierwiastkiem, którego w glebie jest bardzo mało a jest niezbędny dla wszystkich roślin. Należy więc sadzić rośliny wieloletnie, w regularnych odstępach, które wprowadzają azot do gleby. Stosować różne ich rodzaje - okrywowe, krzewy i drzewa. Starać się uzyskać równomierne nasycenie tych roślin

Najważniejsze - zacieniać ! Około 60% terenu powinno być zacienione!

8. Wprowadź zwierzęta

Zwierzęta są integralną częścią systemu rolniczego i regeneratywnej ekologii. Są kluczowe dla  uzyskania dojrzałego systemu ekologicznego, do którego dążymy. Należy je jednak wprowadzić dopiero, gdy zakończyliśmy etap głównych nasadzeń. Rozpocząć należy od kur, potem świnie, potem kozy i owce a na samym końcu, o ile gospodarstwo jest na tyle duże - krowy. Od samego początku należy je zintegrować kompostowaniem, systemem wytwarzania gleby. Warto od samego początku również ustawić ‚chicken tractor’ czyli przenośne ogrodzenie dla kur. Są one idealne jako ‚drużyna sanitarna’ wyjadając wszystkie niepotrzebne robaki, pleśnie, grzyby czy owady. A jednocześnie pozostawiając nawóz zwiększają żyzność.

Większe zwierzęta wprowadzamy później wplatając je w cykl transformacji nieużytku (np. zdegradowanej łąki) w zdrowe, bogate i różnorodne pastwiskom stosując metodę rotacji zwierząt czyli sekwencji wpuszczania na dane miejsce kolejnych grup zwierząt z zachowaniem długich przerw czasowych

Żaden ekosystem nie uzyska pełnej dojrzałości i żyzności bez zwierząt

Chcesz dowiedzieć się, jak osiągnąć [Twój cel], kliknij tutaj.